فرش همدان نمادوهویت این استان به شمار میرود و ظرفیت ویژه اشتغالزایی دارد که باید مورد توجه قرارگیرد.
به گزارش
خبرگزاری تسنیم
از همدان، در خانههای قدیمی روستاهای همدان هنوز صدای کوبیدن شانه بر تار و پود قالی شنیده میشود، صدایی کهروایتگر یک هنر صرف نیست و از معیشت هزاران خانواده، حکایت میکند، فرش در همدان بخشی از هویت فرهنگی ایران و صنعتی است که روزگاری یکی از مهمترین منابع ارزآوری کشور به شمار میرفت اما حالا فرش دستباف همدان، با طرحهای ذهنیباف، رنگهای اصیل و سابقهای چند صد ساله، امروز در نقطهای ایستاده که همزمان با ظرفیتهای بزرگ اقتصادی، با چالشهای جدی نیز دست و پنجه نرم میکند.
استان همدان به عنوان یکی از قطبهای سنتی فرش دستباف ایران سالانه بین 30 تا 40 هزار مترمربع فرش تولید میکند. صنعتی که به گفته فعالان این حوزه، برای دهها هزار نفر به طور مستقیم و غیرمستقیم اشتغال ایجاد کرده اما در سالهای اخیر تحت تأثیر رکود بازار، افزایش هزینههای تولید، مشکلات صادراتی و کاهش رغبت نسل جوان با مشکلات متعددی مواجه شده است.
کاهش صادرات 40 میلیون دلاری فرش همدان
رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف همدان، معتقد است فرش همدان همچنان ظرفیت بازگشت به دوران شکوفایی را دارد.
حمیدرضا فروزاناحسن، در گفتوگو با تسنیم با اشاره به اینکه صادرات فرش دستباف ایران که زمانی به چند میلیارد دلار میرسید اکنون به حدود 40 میلیون دلار در سال کاهش یافته است، میگوید: در صورت رفع موانع موجود، دستیابی دوباره به صادرات یک میلیارد دلاری فرش دستباف دور از دسترس نیست.
او با بیان اینکه مهمترین مانع پیش روی صادرکنندگان، موضوع رفع تعهد ارزی است، ادامه میدهد: فروش فرش دستباف با بسیاری از کالاهای صادراتی تفاوت دارد و بازگشت سرمایه حاصل از فروش آن گاه یک تا دو سال زمان میبرد در حالی که صادرکنندگان باید در بازههای زمانی کوتاه تعهدات ارزی خود را ایفا کنند.
اشتغال مستقیم و غیر مستقیم 60 هزار نفری صنعت فرش
فروزان احسن همچنین از وضعیت اشتغال در این صنعت آمار قابل توجهی ارائه میدهد و میگوید :حدود 60 هزار نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در حوزه فرش استان فعالیت دارند هرچند برآوردهای دقیقتر این عدد را حدود 30 هزار نفر نشان میدهد که از این تعداد تنها 4600 نفر تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی و بیش از 2 هزار نفر تحت پوشش بیمه روستایی و عشایری قرار دارند آماری که نشان میدهد بخش بزرگی از فعالان این صنعت همچنان از حداقل حمایتهای بیمهای محروم هستند.
رفوگری و مرمت فرش مورد غفلت قرار دارد
رئیس انجمن فرش همدان یکی دیگر از ظرفیتهای مغفول این صنعت را حوزه رفوگری و مرمت فرش میداند.
فروزان احسن با اشاره به اینکه ترکیه تنها در سال گذشته حدود 150 میلیون دلار از محل خدمات مرمت و رفوگری فرش درآمد ارزی کسب کرده است، ادامه میدهد: متاسفانه ما به دلیل برخی محدودیتهای قانونی و مهاجرت استادکاران، بخشی از این بازار ارزشمند را از دست دادهایم.
تولید 40 هزار مترمربع فرش دستباف و مرمت 80 نقشه اصیل در استان همدان
در همین راستا معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت ادارهکل صنعت، معدن و تجارت استان همدان، با اشاره به غنای تاریخی فرش دستباف در استان میگوید: همدان دارای 400 تا 500 نقشه و طرح قالی است که تاکنون 80 نقشه اصیل مرمت و بهروزرسانی شدهاند.
علی سلیمانی افزود: بازسازی و بهروزرسانی نقشههای شطرنجی قدیمی که هویت و اصالت هر منطقه را منعکس میکنند از اولویتهای ماست، نقشههایی همچون جوزان ملایر، ماهی درهم ذهنیباف و آصادقی تویسرکان نمونههایی از این اقدامات هستند.
او با بیان اینکه فعالیت فرش دستباف در استان همدان همچنان گسترده است، ادامه میدهد: 25 تا 27 هزار بافنده در استان فعال هستند و 4 هزار و 111 نفر نیز در حرفه رفوگری، پرداخت، فروش مواد اولیه و فروش فرش دستباف مشغول به کارند.
سلیمانی میزان تولید سال گذشته فرش دستباف استان را 40 هزار مترمربع اعلام و میگوید: این تولیدات شامل قالیچههای نفیس صادراتی تمام ابریشم و مرینوس ریزبافت، تابلو ابریشم و قالیهای پشم زیرپایی درشت بافت مانند ننج ملایر، طرح بیجار و مهربان میشود.
معاون بازرگانی استان همدان به عملکرد شهرستانها نیز اشاره و ادامه میدهد: با توجه به جایگاه تاریخی و اقتصادی فرش دستباف همدان، حفظ اصالت طرحها، احیای نقشهای سنتی و آموزش نسل جوان برای ادامه این هنر-صنعت از اولویتهای جدی ماست.
او میگوید: توسعه آموزشهای تخصصی در حوزه رفوگری، پرداخت و رنگرزی نخ فرش، همچنین بهرهگیری از فناوریهای نوین برای مستندسازی و ترویج طرحهای اصیل استان، از برنامههای ما برای ارتقای کیفیت و افزایش صادرات فرش همدان است.
تاکید بر حفظ زنجیره مهارت سنتی فرش
در همین راستا، معاون صنایع دستی استان همدان نیز بر اهمیت حفظ زنجیره مهارتهای سنتی فرش تأکید کرده و معتقد است آموزش، انتقال تجربه استادکاران و حمایت از رشتههای مرتبط با فرش میتواند نقش مهمی در جلوگیری از فراموشی این میراث ارزشمند داشته باشد. محمدرضا خلجی افزود: فرش دستباف تنها یک محصول اقتصادی نیست بلکه بخشی از هویت فرهنگی و هنری استان محسوب میشود و حفظ آن نیازمند برنامهریزی بلندمدت است.
دلالها عامل اصلی بیرغبتی بافندگان فرش در همدان هستند
رضایی، یکی از بافندگان فرش همدان که مدتی است به دلیل گران شدن مواد اولیه عطای کار خود را به لقایش بخشیده میگوید: دلالها عامل اصلی بیرغبتی بافندگان فرش در همدان هستند.
او ادامه میدهد: متاسفانه سالها است بازار فرش همدان دچار رکود شده، اما زمانی هم که اندک رونقی پیدا میکند دلالها سود اصلی را از فروش میبرند و فقط سختی کار است که نصیب بافنده میشود برای همین تعداد قالیبافهای با سابقه که بخواهند فعالیت خود را ادامه دهند هر روز کمتر میشود.
این فعال حوزه فرش تاکید میکند: کارگاههای تولیدی فرش دستباف زمانی که اقدام به جذب نیرو برای بافت فرش میکنند تعهدی در قبال بیمه کردن این فرد نمیپذیرند و با حداقل دستمزدها از قابلیت بافندگان استفاده میکنند که همین موضوع باعث شده قالیبافی امنیت شغلی برای بافندگان نداشته باشد.
رضایی بیان میکند: اینکه مسئولان میگویند مشکلاتی از سلسله مشکلات تولیدکنندگان و بافندگان فرش در استان همدان رفع شده را تا زمانی که اثر محسوس آن را در تولید فرش همدان نبینیم باور نخواهیم کرد چرا که به طور قطع حل مشکل رونق بازار و افزایش تقاضا را به دنبال خواهد داشت.
ضرورت توجه به ظرفیت ویژه صنعت فرش در ایجاد اشتغال
کارشناسان معتقدند صنعت فرش همدان امروز در نقطهای حساس قرار دارد، صنعتی که از یک سو دارای مزیتهای تاریخی، فرهنگی و اقتصادی کمنظیر است و از سوی دیگر با چالشهایی همچون کاهش صادرات، افزایش هزینه تولید، کمبود بیمه، ضعف سرمایهگذاری، مهاجرت نیروهای متخصص و کاهش حضور نسل جوان مواجه شده است.
با این حال فعالان این حوزه معتقدند توسعه خانه خلاق فرش، ایجاد موزه زنده فرش، راهاندازی مرکز نوآوری، بهرهگیری از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی، اصلاح قوانین صادراتی، حمایت از بافندگان و احیای آموزشهای سنتی میتواند زمینه بازگشت فرش همدان به جایگاه تاریخی خود را فراهم کند، جایگاهی که نه تنها برای اقتصاد استان بلکه برای حفظ بخشی از هویت فرهنگی ایران اهمیت راهبردی دارد.
این در حالی است که از دغدغههای مهم دولت مردان احیای واحدهای تولیدی با هدف کاهش جامعه بیکاران و رونق تولید است که به نظر میرسد هنر صنعت فرش با آن سبقه بلند بالا و ظرفیت ویژهای که در ایجاد اشتغال دارد میتواند در رسیدن به این هدف در استان همدان اثرگذار باشد.
برهمیناساس باید گفت تکیه بر تئوریهای کلیشهای، شعار و برگزاری رویدادهای بی حاصل نمیتواند وضعیت فرش همدان را که از هر حیث نیازمند به روزرسانی شدن است تغییر دهد.
بنابر آنچه عنوان شد انتظار میرود مشکلات فرش در استان همدان به درستی احصا شود تا بتوان با تعریف سندی جامع، کاربردی و تخصصی در سالی که مزین به جهش تولید با مشارکت مردم است شاهد تغییرات اساسی و محسوس شرایط تولید و تولیدکنندگان فرش دستباف همدان بود.
انتهای پیام/